Waarom spelen met houten blokken zo goed is voor de ontwikkeling van je kind

Juist omdat houten blokken zo eenvoudig lijken, worden ze al tientallen jaren gezien als een van de meest waardevolle soorten speelgoed voor jonge kinderen. Pedagogen en onderzoekers noemen houten blokken niet voor niets een onmisbaar onderdeel van een rijke speelomgeving. Tijdens het bouwen ontwikkelen kinderen zich namelijk op veel verschillende gebieden tegelijk, denk aan de fijne motoriek, het ruimtelijk inzicht en de creativiteit. We lichtten graag uit waarom houten blokken zo goed zijn voor de ontwikkeling.

Tijdens het bouwen is een kind voortdurend bezig met passen en meten. Past dit blok hier? Hoe blijft mijn toren staan? En wat gebeurt er als ik het blok omdraai?

Door hiermee te experimenteren, ontdekken kinderen hoe vormen, afmetingen en verhoudingen zich tot elkaar verhouden. Ze leren steeds beter vooruit te denken en krijgen meer inzicht in hoe verschillende onderdelen samen een geheel vormen. Dat ruimtelijk inzicht helpt kinderen later bijvoorbeeld ook bij puzzelen, rekenen en technisch denken.

Houten blokken zijn eenvoudig speelgoed, maar tijdens het bouwen komen allerlei wiskundige en natuurkundige begrippen voorbij. Kinderen ontdekken patronen, vormen, symmetrie en verhoudingen. Ook begrippen als balans, zwaartekracht en evenwicht worden vanzelf onderdeel van het spel. Zonder dat ze het doorhebben onderzoeken kinderen voortdurend wat werkt en wat niet. Zo leggen ze spelenderwijs de basis voor logisch en wetenschappelijk denken.

Wanneer kinderen bouwen, zijn ze vaak langere tijd met één activiteit bezig. Ze proberen, passen aan en bouwen verder totdat hun idee werkelijkheid wordt. Daardoor oefenen ze spelenderwijs hun concentratie en leren ze hun aandacht langer bij één taak te houden.

Misschien wel het leukste aan houten blokken is dat ze alles kunnen worden wat een kind bedenkt. Een paar blokken worden een huis, een garage, een aardbei in het speelkeukentje of een bedje voor een pop. Voeg er dieren, poppetjes of ander speelgoed aan toe en er ontstaat steeds weer een nieuwe speelwereld.

Soms volgt een kind een eigen plan, soms ontstaat een bouwwerk juist samen met een ander. Er is geen goed of fout en geen voorbeeld dat nagebouwd moet worden. Juist daardoor krijgen fantasie en creativiteit alle ruimte.

Wanneer een kind een toren bouwt of een eigen kasteel bedenkt, ziet het letterlijk zijn ideeën werkelijkheid worden. Dat geeft een gevoel van trots en succes. Zelfs wanneer een bouwwerk tussendoor instort, ontdekken kinderen dat ze opnieuw kunnen beginnen en iets nóg mooier kunnen maken. Zo groeit stap voor stap het vertrouwen in hun eigen kunnen.

Houten blokken zijn een mooi voorbeeld van open einde speelgoed. Er is geen goed of fout en geen vaste manier van spelen. Daardoor kunnen kinderen telkens iets nieuws bedenken en blijft het speelgoed jarenlang interessant.

Voor baby’s zijn houten blokken vooral interessant om vast te pakken, tegen elkaar te slaan en om te gooien. Rond de 18 maanden ontdekken veel kinderen hoe ze drie blokken op elkaar kunnen stapelen. Rond de tweede verjaardag lukt het steeds beter om torens te bouwen en ontdekken kinderen hoe ze blokken zorgvuldig kunnen stapelen. Ook gaan ze dan oefenen met het achter elkaar zetten van meerdere blokken. Ordenen speelt dan een belangrijke rol.

Vanaf ongeveer drie jaar verandert bouwen steeds meer in creatief spel. Kinderen maken bruggen, kastelen, wegen en tunnels en combineren hun bouwwerken met dieren, auto's en poppetjes. Een bouwwerk blijft nu vaak langer staan, zodat het onderdeel wordt van een groter fantasiespel.

Naarmate kinderen ouder worden, bedenken ze steeds complexere constructies. Ze gebruiken symmetrie, bouwen hogere torens en maken complete speelwerelden waarin bouwen en fantasiespel vanzelf in elkaar overlopen.

Natuurlijk is dit slechts een richtlijn. Sommige kinderen bouwen al vroeg hoge torens, terwijl anderen vooral plezier hebben in het sorteren, neerleggen of omgooien van blokken. Dat is helemaal normaal. Bij open einde speelgoed draait het niet om wat een kind zou moeten kunnen, maar om wat het op dat moment zelf wil ontdekken.

Niet iedere blokkenset is hetzelfde. Kijk daarom bij het kiezen niet alleen naar het uiterlijk, maar ook naar de kwaliteit en mogelijkheden.

1. Kwaliteit. Ook de afwerking van houten blokken speelt een rol tijdens het bouwen. Ongelakte blokken hebben meer grip en blijven daardoor goed op elkaar staan. Voorbeelden van kwalitatief goede blokken zijn GRIMM'S, Bauspiel en Ocamora. Gelakte blokken, zoals die van Little Dutch, zijn gladder en bieden daardoor weer een andere speelervaring. Ook zul je zien dat stapelen met gelakte blokken moeilijker is.
2. Formaat. Ook het formaat van de blokken is iets om op te letten. Grote, eenvoudige vormen zoals vierkanten zijn prettig voor jonge kinderen om vast te pakken en te stapelen. Naarmate je kind ouder wordt, kunnen kleinere en bijzondere vormen juist voor meer uitdaging zorgen en nieuwe bouwmogelijkheden geven.
3. Houtsoort. Houtsoorten zoals beukenhout en lindehout zijn sterk, duurzaam en voelen prettig aan. Bovendien blijven massieve houten blokken jarenlang goed, ook wanneer er dagelijks intensief mee wordt gespeeld. Daardoor worden ze niet alleen jarenlang gebruikt door één kind, maar vaak ook door broertjes, zusjes of zelfs een volgende generatie.
4. Combineren. Kijk ook naar de mogelijkheden om een set later uit te breiden. Bijzondere vormen kunnen bijvoorbeeld een mooie aanvulling zijn op een basisset en nieuwe manieren van bouwen en spelen stimuleren.

Veel gezinnen beginnen met één goede basisset en breiden deze in de loop van de jaren uit. Dat past niet alleen beter bij de ontwikkeling van een kind, maar zorgt er ook voor dat iedere nieuwe set weer nieuwe speelmogelijkheden toevoegt.