Sensorisch spel: wat is het en welk sensorisch speelgoed kies je?
|
|
Tijd om te lezen: 11 min
Tijdens sensorsich spel ontdekt je kind de wereld door te voelen, kijken, luisteren, ruiken, proeven en bewegen. Maar wat is sensorisch spel precies en waarom is het belangrijk voor de ontwikkeling? In dit artikel ontdek je welke zintuigen een rol spelen, hoe sensorisch spel bijdraagt aan de ontwikkeling en welk sensorisch speelgoed past bij de leeftijd en behoeften van jouw kind.
Wat is sensorisch spel?
Sensorisch spel is spel waarbij je kind zijn of haar zintuigen inzet om de wereld te ontdekken. Door te voelen, kijken, luisteren, ruiken en bewegen doet je kind allerlei nieuwe ervaringen op. Denk aan het voelen van verschillende materialen en texturen, luisteren naar geluiden, spelen met water of zand of kijken naar verschillende kleuren en licht. Eigenlijk kan ieder materiaal dat de zintuigen prikkelt worden ingezet voor sensorisch spel. Sensorisch speelgoed is speciaal ontworpen om je kind uit te nodigen verschillende zintuigen te gebruiken en zelf op ontdekking te gaan.
Welke zintuigen gebruikt je kind tijdens sensorisch spel?
Bij het woord zintuigen denken we vaak aan de vijf bekende zintuigen: zien, horen, voelen, ruiken en proeven. Maar je kind gebruikt nog meer zintuigen om informatie uit de omgeving en het eigen lichaam te verwerken. Wist jij dat we acht zintuiglijke systemen hebben? Tijdens sensorisch spel kunnen verschillende zintuigen tegelijkertijd worden aangesproken. Dit zijn alle zintuigelijke systemen die tijdens sensorisch spel gebruikt worden:
- Zien. Je kind neemt kleuren, vormen, licht, contrasten en beweging waar. Denk aan gekleurde sensorische flessen, licht dat door transparante materialen valt, contrastkaarten of voorwerpen die bewegen.
- Horen. Rammelen, tikken, schudden en andere geluiden helpen je kind ontdekken dat materialen verschillend klinken. Ook ervaart je kind hoe een eigen handeling een bepaald geluid veroorzaakt.
- Voelen. Met de huid ontdekt je kind verschillen in structuur, temperatuur, vorm en gewicht. Zand voelt bijvoorbeeld anders dan water en een gladde houten bal anders dan een zachte speeldoek of speeltje van RVS.
- Ruiken en proeven. Vooral baby's en jonge kinderen ontdekken materialen ook met hun mond en neus. In de mond en op de tong zitten de meeste zenuwuiteinden per millimeter. Door te ruiken en proeven verzamelen ze informatie over eigenschappen van verschillende materialen, zoals of een voorwerp hard of zacht of koud of warm is.
- Evenwicht (vestibulair). Dit zintuig helpt je kind om evenwicht en beweging waar te nemen. Schommelen, draaien, rollen, klimmen en balanceren op een balansbord prikkelen het evenwichtsorgaan.
- Lichaamsbewustzijn (proprioceptie). Hiermee voelt je kind waar het lichaam zich bevindt en hoeveel kracht nodig is voor een beweging. Duwen, trekken, tillen, springen en klimmen geven veel van deze informatie.
- Signalen uit het lichaam (interoceptie). Dit zintuiglijke systeem helpt je kind signalen vanuit het eigen lichaam waar te nemen, zoals honger, dorst, vermoeidheid, warmte of een volle blaas en daarop te anticiperen.
Tijdens sensorisch spel gebruikt je kind vaak meerdere zintuigen tegelijk. Wanneer je kind bijvoorbeeld met kinetisch zand speelt, voelt het de structuur, ziet het zand door de vingers glijden en hoort het zand in een bak vallen. Sensorisch spel draait dus niet om één bepaald zintuig, maar om het ontdekken en ervaren van de wereld met het hele lichaam.
Waarom is sensorisch spel goed voor de ontwikkeling?
Tijdens sensorisch spel gebruikt je kind zijn zintuigen en ontdekt het wat er gebeurt wanneer het zelf iets doet. Door te experimenteren en ervaringen steeds opnieuw te herhalen, leert je kind steeds meer over de wereld om zich heen. Sensorisch spel kan daardoor op verschillende manieren bijdragen aan de ontwikkeling:
- Je kind ontdekt oorzaak en gevolg. Wat gebeurt er als je water van het ene bakje in het andere schenkt? Wat gebeurt er als je harder in kinetisch zand knijpt, schudt met een rammelaar of een voorwerp in het water laat vallen? Door zelf te experimenteren ontdekt je kind dat zijn of haar handelingen invloed hebben op wat er gebeurt.
- Sensorisch spel stimuleert de zintuiglijke ontwikkeling en prikkelverwerking. Je kind doet ervaringen op met verschillende structuren, geluiden, kleuren, bewegingen en andere zintuiglijke prikkels. Het voelen en onderzoeken helpt veel kinderen om fysiek en mentaal tot rust te komen. Door deze prikkels tijdens het spel gedoseerd aan te bieden, krijgt je kind de ruimte om ze op een veilige manier te ontdekken en ermee vertrouwd te raken.
- Het stimuleert de fantasie en creativiteit. Sensorisch spel heeft vaak geen vast einddoel. Kinetisch zand, speelrijst en ander open einde speelgoed kunnen iedere keer iets anders worden binnen het spel van je kind.
- Het stimuleert de concentratie. Voelen, scheppen, vullen, en weer leegmaken, nodigt uit tot herhalen. Hierdoor zie je dat kinderen lang betrokken blijven in hetzelfde spel.
- Het stimuleert zelfstandig spel. Sensorische materialen nodigen uit om zelf te voelen, proberen en ontdekken. Je kind bepaalt wat het met het materiaal doet en kan daardoor makkelijker zelfstandig spelen.
- Het stimuleert de taalontwikkeling. Door tijdens het spel te benoemen wat je kind ziet, voelt en doet, voeg je op een natuurlijke manier nieuwe woorden toe.
- Het stimuleert de fijne motoriek. Scheppen, schenken, knijpen, grijpen, sorteren en bouwen zijn allemaal handelingen waarmee je kind de handen en vingers oefent.
Sensorisch speelgoed per leeftijd
Sensorisch spel verandert mee met de ontwikkeling van je kind. Waar een baby vooral ontdekt door te kijken, voelen en dingen in de mond te stoppen, gaat een dreumes steeds meer experimenteren met wat er gebeurt als hij iets schudt, laat vallen of verplaatst. Later komen daar sorteren, bouwen, fantasie en rollenspel bij.
De leeftijdsindeling is natuurlijk maar een richtlijn. Het ene kind vindt het heerlijk om met verschillende structuren te experimenteren, terwijl het andere liever bouwt, beweegt of kijkt. Kijk daarom vooral naar de interesses en ontwikkeling van jouw kind.
Sensorisch spel met een baby
In het eerste levensjaar ontdekken baby’s hun omgeving volop met hun zintuigen. Ze kijken naar kleuren en contrasten, luisteren naar geluiden, voelen verschillende structuren en gebruiken hun mond om materialen verder te onderzoeken.
Je hebt voor sensorisch spel met een baby helemaal niet veel nodig. Een rammelaar combineert kijken, luisteren, voelen en bewegen. Speelzijde voelt zacht aan, beweegt mee en laat licht door. Bijtspeelgoed kan je baby vastpakken, voelen en met de mond ontdekken. Het leuke is dat er bijtringen zijn van verschillende materialen en met verschillende texturen. Ook sensorische pittenzakjes zijn interessant om samen te voelen, bekijken en bewegen.
Let bij baby’s wel goed op de leeftijdsaanduiding bij het speelgoed. Kies voor sensorische materialen die veilig zijn om in de mond te stoppen en vermijd kleine materialen. Loose parts, speelrijst en kinetisch zand zijn geschikter voor een latere fase, wanneer je kind het speelgoed niet meer voortdurend in de mond stopt.
Sensorisch spel vanaf 1 jaar
Rond 1 jaar ontdekken kinderen steeds actiever hoe materialen voelen, bewegen en reageren. Ze pakken dingen vast, laten ze vallen, stoppen ze ergens in en halen ze er weer uit.
Hetzelfde speelgoed dat een paar maanden eerder vooral bedoeld was om te voelen en bekijken, krijgt nu een nieuwe functie. Een speeldoek kan bijvoorbeeld niet alleen interessant zijn vanwege de zachte stof en heldere kleur, maar wordt nu ook iets om mee te bewegen, te verstoppen of ergens overheen te leggen. Met pittenzakjes kan je kind gooien, stapelen of ze van de ene plek naar de andere brengen.
Sensorisch spel draait in deze fase veel om oorzaak en gevolg. Wat gebeurt er als ik dit schud? Welk geluid hoor ik als ik dit laat vallen? Wat gebeurt er als ik iets in een bakje stop en het er weer uit haal?
Ook eenvoudige bakjes en voorwerpen die je kind kan vullen, legen, stapelen of verplaatsen kunnen al voor veel ontdekplezier zorgen. Denk bijvoorbeeld aan de stapelbakjes van GRIMM’s. Ook geluidsknoppen en sensorische mysterieballen sluiten goed aan bij deze ontdekkende fase.
Sensorisch spel vanaf 2 jaar
Rond de leeftijd van 2 jaar wordt er steeds bewuster gespeeld. Kinderen gaan herhalen wat ze ontdekken en krijgen meer interesse in scheppen, gieten, sorteren, vullen en legen. Daarmee wordt sensorisch spel ook een mooie manier om de fijne motoriek te oefenen.
Een sensorische speelbak leent zich hier goed voor. Vul de bak bijvoorbeeld met speelrijst of kinetisch zand en voeg schepjes, bakjes en andere losse voorwerpen toe. Je kind kan scheppen, schenken, vullen, legen, verplaatsen en sorteren. Daarmee ontdekt je kind niet alleen verschillende materialen, maar oefent het tegelijkertijd de fijne motoriek en hand oogcoördinatie. Een pincet kan een extra uitdaging bieden.
Sensorisch spel vanaf 3 jaar
Vanaf ongeveer 3 jaar gaat sensorisch spel steeds vaker samen met fantasiespel. Kinderen combineren materialen, bedenken verhalen en geven zelf betekenis aan wat er voor hen ligt. Voeg bijvoorbeeld Holztiger dieren of de bomen van Ocamora toe aan de speelbak. Met speelzijde kan je kind vervolgens een tentje, huisje of andere plek voor de dieren maken. Zo combineer je verschillende materialen en krijgt sensorisch spel steeds meer ruimte voor fantasie en verhalen.
De MUSHIE sensory toy is op deze leeftijd ook een leuke toevoeging. Door te draaien, drukken en bewegen ontdekt je kind verschillende bewegingen en structuren, terwijl het tegelijkertijd de fijne motoriek en concentratie oefent.
Sensorisch spel vanaf 4 jaar
Vanaf ongeveer vier jaar wordt sensorisch spel steeds meer onderdeel van fantasie- en rollenspel. Kinderen kunnen zelf bedenken wat hun materiaal voorstelt en verschillende onderdelen combineren tot een eigen speelwereld. Kinderen kunnen bijvoorbeeld een complete small world maken met dieren, poppetjes, natuurlijke materialen en loose parts. Ook kunnen ze sensorische materialen combineren met bouwen, bijvoorbeeld door houten blokken te gebruiken in een speelbak met kinetisch zand.
Op deze leeftijd gaat het daardoor niet alleen meer om het ontdekken van een materiaal, maar vooral om wat je kind er zelf mee bedenkt.
Welk sensorisch speelgoed past bij jouw kind?
Al het materiaal dat de zintuigen prikkelt, kan worden ingezet voor sensorisch spel. Welk sensorisch speelgoed bij jouw kind past, ontdek je vooral door goed te kijken naar hoe je kind speelt. Welke materialen kiest je kind uit zichzelf? Welke prikkels zoekt het op en welke lijkt het juist liever te vermijden? Door je kind tijdens het spelen te observeren, leer je steeds beter waar de behoefte ligt.
Maakt je kind bijvoorbeeld graag geluid? Dan kun je sensorisch spel aanbieden waarbij het zelf geluid kan maken, bijvoorbeeld met de geluidsknoppen van TickiT of de sensorische Sound Bottles van Petit Boum. Voelt je kind graag aan alles? Bied dan materialen met verschillende structuren aan. Heeft je kind veel behoefte aan beweging? Dan kun je bijvoorbeeld Stapelstein stenen of een balansbord aanbieden.
Reageert je kind gevoelig op bepaalde prikkels? Begin dan rustig en bied bijvoorbeeld één structuur, zacht geluid of een kleine beweging aan. Zo kan je kind de prikkel op zijn eigen tempo ontdekken. Zoekt je kind juist actief bepaalde prikkels op, dan kun je daar in het spel meer van aanbieden en eventueel verschillende materialen combineren.
Vergeet daarbij ook jezelf niet. Kies sensorisch speelgoed en spel dat jij prettig vindt om thuis aan te bieden. Raak je zelf snel geïrriteerd of overprikkeld van hard geluid? Dan hoef je echt geen lawaaierig speelgoed in huis te halen. En plan sensorisch spel met speelrijst bijvoorbeeld vlak voordat je toch al wilde stofzuigen. Sensorisch spel moet tenslotte ook praktisch passen binnen jullie gezin.
Hoe stimuleer je sensorisch spel bij je kind?
Als je eenmaal leuk sensorisch speelgoed in huis hebt gehaald, dan kun je je kind op deze manieren stimuleren tot sensorisch spel:
- Kies speelgoed dat past bij de voorkeuren en ontwikkeling van je kind. Dan is de kans het grootst dat je kind er met plezier mee aan het spelen slaat.
- Zet een invitation to play klaar. Leg een paar materialen uitnodigend klaar zonder vooraf te bepalen wat je kind ermee moet doen. Vul bijvoorbeeld een speelbak met kinetisch zand en zet er een paar bakjes en schepjes naast. Laat vervolgens je kind bepalen wat er ontstaat.
- Geef je kind de ruimte om zelf te ontdekken. Sensorisch spel hoeft geen bepaald resultaat te hebben. Kijk wat je kind met het materiaal doet en probeer het spel niet te snel over te nemen of bij te sturen.
- Combineer sensorisch speelgoed ook met open einde speelgoed. Zo kun je de houten blokken gebruiken in de speelbak met speelrijst of kinetisch zand. Of je kunt speelzijde mixen met Stapelstein-stenen of een item waar een gat in zit. Er zijn tal van opties.
- Maak ook van het opruimen een activiteit. Met speelrijst en kinetisch zand wordt het al snel een kliederboel. Jammer maar helaas: dat hoort erbij. Een leuke tip hierbij is om je kind te laten helpen met opruimen. Maak daar op een speelse manier een uitdaging op zich van. Dan zal je kind met plezier achter de stofzuiger aan lopen.
Bestel het leukste sensorische speelgoed bij Studio Bambacht
Van speelrijst en speelzijde tot sensorische flessen, badspeelgoed en bijtringen: bij Studio Bambacht vind je sensorisch speelgoed voor verschillende leeftijden en manieren van spelen. Zo kun je speelgoed kiezen dat past bij de ontwikkelingsfase én de prikkelbehoefte van jouw kind.
Bestel je op een werkdag vóór 16.00 uur? Dan versturen we je bestelling dezelfde dag. Bestel je ook gepersonaliseerde items? Dan is de levertijd 1 tot 5 werkdagen.
Veelgestelde vragen over sensorisch spel
Wat is sensorisch spelen?
Sensorisch spelen betekent spelen met speelgoed dat de zintuigen stimuleert. Je kind kan tijdens het spelen voelen, kijken, luisteren, sabbelen of iets anders doen met de zintuigen. Op die manier helpt het speelgoed je kind om de wereld te ontdekken en om prikkels te verwerken.
Wat is sensorisch speelmateriaal?
Sensorisch speelmateriaal is speelgoed waar je kind met de zintuigen veel aan kan ontdekken. Het speelgoed stimuleert de sensorische ontwikkeling en activeert de zintuigen, zoals het zicht, het gehoor, de tast, het evenwicht en de reuk. Voorbeelden van geschikt materiaal voor sensorisch spel zijn speelrijst, kinetisch zand, speelzijde en houten blokken.
Wat als mijn kind sensorisch speelgoed in de mond stopt?
Het is heel normaal dat baby's en jonge kinderen speelgoed en andere materialen in hun mond stoppen. De mond is voor jonge kinderen namelijk een belangrijke manier om de wereld te ontdekken. Ze voelen met hun mond bijvoorbeeld verschillen in vorm, structuur en temperatuur.
Kies daarom altijd sensorisch speelgoed dat past bij de leeftijd en ontwikkelingsfase van je kind en controleer de leeftijdsindicatie van het product. Materialen zoals speelrijst, kinetisch zand en kleine loose parts zijn niet bedoeld om in de mond te stoppen. Bied deze pas aan wanneer je kind niet meer voortdurend materialen met de mond onderzoekt en blijf tijdens het spelen in de buurt.
Stopt je kind het materiaal toch steeds in de mond? Berg het dan voorlopig op en kies voor sensorisch spel dat beter past bij deze ontwikkelingsfase. Denk bijvoorbeeld aan water, grotere sensorische ballen of ander sensorisch speelgoed dat geschikt is voor baby's en jonge kinderen.
