Creatief denken bij kinderen: wat is het en hoe stimuleer je het?
|
|
Tijd om te lezen: 7 min
Creativiteit is een woord dat je regelmatig tegenkomt als het gaat over speelgoed en de ontwikkeling van kinderen. Wat bedoelen we eigenlijk wanneer we zeggen dat speelgoed de creativiteit stimuleert? Creativiteit gaat namelijk niet alleen over tekenen, knutselen of iets moois maken. Ook een kind dat een oplossing bedenkt voor een omgevallen bouwwerk, een houten blok als telefoon gebruikt of materialen op een nieuwe manier combineert, is creatief bezig. Creatief denken gaat over mogelijkheden zien, ideeën bedenken en verschillende oplossingen uitproberen. In deze blog leggen we uit wat creatief denken betekent, waarom het belangrijk is en hoe je creatief denken in het spel naar voren komt.
Wat is creatief denken?
Creatief denken betekent dat je verschillende mogelijkheden kunt bedenken en op meerdere manieren naar een situatie, probleem of materiaal kunt kijken. Er is daarbij niet altijd één juist antwoord of één goede oplossing. Je kind hoeft daarvoor dus helemaal niet met verf of knutselmateriaal aan de slag te gaan. Ook tijdens bouwen, fantasiespel of open einde spel is er volop ruimte om het creatief vermogen van je kind te stimuleren.
Misschien veranderen een houten blokken tijdens het spelen in een telefoon, ingrediënten voor de pizza of een dierenverblijf. Of je kind ontdekt na drie omgevallen torens een oplossing die ervoor zorgt dat de toren eindelijk wél blijft staan.
In al deze situaties bedenkt en onderzoekt een kind verschillende mogelijkheden. Het gaat niet om het mooiste bouwwerk of de beste oplossing, maar om het proces van bedenken, proberen, aanpassen en opnieuw proberen.
Hoe ontwikkelt creatief denken zich tijdens het spelen?
De ruimte voor creativiteit ontstaat in het ontdekken. Spelen geeft kinderen de mogelijkheid om ideeën direct te onderzoeken. Ze kunnen iets bedenken, het uitvoeren en vervolgens ontdekken wat er gebeurt. Werkt het niet zoals verwacht? Dan kunnen ze iets anders bedenken en het opnieuw proberen. Juist daarin zit veel ruimte voor creativiteit.
Experimenteren
Een bouwwerk dat omvalt is niet mislukt. Het is een aanleiding om opnieuw te proberen. Blijkbaar werkt deze constructie nog niet zoals bedacht. Misschien wordt de volgende toren breder, lager of krijgt hij een andere basis. Door te experimenteren ontdekt een kind dat er meerdere manieren kunnen zijn om een probleem aan te pakken.
Zelf keuzes maken
Ook zelf mogen bepalen waarmee en hoe je speelt, geeft ruimte aan creativiteit. In plaats van een speelgoedauto alleen over een baan te laten rijden, kan je kind er bijvoorbeeld een onderdeel van een fantasiewereld van maken. Daarom hoeft je kind ook niet altijd veel speelgoed tegelijk te hebben. Minder speelgoed, dat op verschillende manieren gebruikt kan worden, kan juist meer mogelijkheden bieden.
Spelen zonder vast eindresultaat
Speelgoed met één duidelijk eindresultaat laat minder ruimte voor eigen ideeën. Bij open einde speelgoed is juist niet vooraf bepaald wat het moet worden. Een stapel houten blokken kan een huis, brug of toren worden. En morgen misschien weer iets compleet anders. Juist daarom is open einde speelgoed zeer geschikt om ruimte te geven aan de creativiteit van je kind.
Lees meer over hoe je kunt beginnen met open einde speelgoed.
Welk speelgoed stimuleert creatief denken?
Niet ieder speelgoed geeft evenveel ruimte om zelf te bedenken, uit te proberen en te veranderen Speelgoed waarbij het doel niet vaststaat en kinderen zelf bepalen hoe ze het gebruiken, geeft veel ruimte aan creatief denken. Deze drie soorten speelgoed sluiten daar goed bij aan:
1. Open einde speelgoed
Bij open einde speelgoed ligt niet vooraf vast wat je kind ermee moet maken of hoe het ermee speelt. Daardoor kan je kind zelf betekenis geven aan het spelgoed.
Een set magnetische tegels kan vandaag een huis worden en morgen een raket. Een speelzijde verandert van een dekentje voor een pop in een cape, rivier in een speelwereld of dak van een zelfgebouwde hut. Doordat hetzelfde materiaal steeds iets anders kan worden, krijgt een kind telkens opnieuw de mogelijkheid om eigen ideeën te bedenken en uit te voeren.
2. Loose parts
Loose parts zijn losse materialen die kinderen vrij kunnen verplaatsen, verzamelen, ordenen en combineren. Denk bijvoorbeeld aan houten ringen, munten, poppetjes en andere kleine houten onderdelen. Juist doordat niet vaststaat wat de onderdelen voorstellen, kan een kind er zelf betekenis aan geven.
Een houten ring kan onderdeel worden van een bouwwerk, een bord in een restaurant of een vijver in een zelfbedachte speelwereld. Met de Grapat seizoenssets, houten ringen en Grapat Mandala's bepaalt je kind zelf wat de materialen worden en hoe ze in het spel gebruikt worden.
3. Constructiespeelgoed
Bouwen is bij uitstek een vorm van spel waarin kinderen ideeën kunnen bedenken, testen en aanpassen. Hoe krijg je een toren hoger zonder dat hij omvalt? Kun je twee bouwwerken met elkaar verbinden?
Met magnetische tegels, de GRIMM’s regenboog of houten blokken kan een kind steeds opnieuw experimenteren met vorm, balans en constructie.
Zo geef je creativiteit de ruimte tijdens het spelen
Creatief denken stimuleren zit niet alleen in het speelgoed dat je kiest. Ook de manier waarop je als ouder met het spel omgaat, kan verschil maken. Je hoeft daarvoor overigens niet voortdurend nieuwe activiteiten te bedenken. Soms geef je de creativiteit juist de meeste ruimte door even niets te doen. Vervelen kan juist goed zijn voor kinderen, omdat er ruimte ontstaat om zelf iets te bedenken wanneer een activiteit of oplossing niet direct wordt aangereikt.
- Geef niet meteen de oplossing. Valt een bouwwerk om? Dan hoef je niet direct te vertellen hoe je kind het steviger kan maken. Wacht eerst af. Misschien probeert je kind het nog een keer of bedenkt het een oplossing waar jij zelf niet aan had gedacht. Door niet onmiddellijk in te grijpen, krijgt je kind de kans om zelf na te denken en verschillende mogelijkheden te onderzoeken.
- Laat het eindresultaat los. Als ouder kun je een prachtig kasteel voor je zien, terwijl je kind eigenlijk helemaal geen kasteel wilde maken. Laat daarom het spel van je kind leidend zijn. Het gaat niet om wat jij denkt dat het moet worden, maar om wat je kind onderweg ontdekt.
- Moedig de nieuwsgierigheid aan. Kinderen zijn van nature nieuwsgierig naar wat materialen kunnen en wat er gebeurt wanneer ze iets veranderen. Wat gebeurt er als ik dit blok boven op die kleine zet? Kan deze bal door die opening? Blijven deze onderdelen ook staan als ik ze andersom neerzet? Geef je kind de ruimte om dit op zijn eigen manier te onderzoeken. Door zelf iets te proberen, ontdekt je kind wat er gebeurt en wordt de nieuwsgierigheid vanzelf aangewakkerd.
- Speel soms mee, maar kijk ook wanneer je beter niets kunt doen. Meespelen kan een mooie manier zijn om het spel verder te brengen. Maar een kind dat geconcentreerd bezig is, heeft niet altijd behoefte aan een nieuwe suggestie. Kijk daarom eerst naar wat er gebeurt. Loopt het spel vast en zoekt je kind contact, dan kun je iets toevoegen of een vraag stellen. Is je kind volledig verdiept in het spel? Dan kan op afstand blijven juist waardevoller zijn.
- Stel open vragen. Je hoeft niet te vertellen wat je kind moet maken. Met een open vraag kun je juist helpen om verder te denken. In plaats van: “Zullen we er een dak op maken?” kun je bijvoorbeeld vragen: “Wat zou hier nog bij kunnen?” of “Wat gebeurt er als je dit omdraait?”. Zo geef je geen oplossing, maar nodig je je kind uit om zelf mogelijkheden te bedenken.
Waarom is creatief denken belangrijk voor kinderen?
Creatief denken is niet alleen waardevol tijdens het spelen. Ook later komen kinderen situaties tegen waarin niet altijd één duidelijk antwoord bestaat. Iets lukt niet zoals verwacht. Een plan moet worden aangepast. Er zijn verschillende oplossingen mogelijk. Of er gebeurt iets nieuws waarop een kind moet reageren.
Creatief denken helpt kinderen om verschillende mogelijkheden te zien, nieuwe oplossingen te bedenken en flexibel om te gaan met situaties die anders lopen dan verwacht. Het staat daarbij niet los van andere vaardigheden. Tijdens creatief spel worden bijvoorbeeld ook probleemoplossend denken, flexibiliteit en doorzettingsvermogen aangesproken.
Wanneer een toren voor de derde keer omvalt en een kind besluit de constructie te veranderen, is het niet alleen creatief bezig. Het onderzoekt een probleem, past een eerder idee aan en probeert opnieuw.
En wanneer een houten blok tijdens fantasiespel eerst een telefoon en even later een stuk taart is, ontdekt een kind dat hetzelfde voorwerp verschillende betekenissen kan krijgen.
Creatief denken gaat dus veel verder dan iets creatiefs maken. Het is leren zien dat er vaak meer dan één mogelijkheid bestaat.
Creativiteit stimuleren hoeft niet ingewikkeld te zijn
Je hebt geen ingewikkelde knutselprojecten of speciale activiteiten nodig om creatief denken te stimuleren.
Geef je kind spelmaterialen, zoals open einde speelgoed, waarmee het zelf iets kan bedenken, laat ruimte om te experimenteren en probeer niet altijd in te grijpen wanneer iets anders loopt dan verwacht.
Soms is een bak met houten blokken, een verzameling loose parts of een stapel magnetische tegels al genoeg. Niet omdat het speelgoed de creativiteit voor je kind creëert, maar juist omdat de ruimte over laat voor nieuwe ideeën.
Bestel speelgoed dat creativiteit de ruimte geeft bij Studio Bambacht
Bij Studio Bambacht kiezen we graag voor speelgoed dat kinderen niet voortdurend vertelt wat ze moeten maken of hoe ze moeten spelen. Speelgoed kan juist een uitnodiging zijn om zelf te ontdekken en nieuwe mogelijkheden te bedenken.
Van magnetisch bouwen met CONNETIX en eindeloos combineren met Grapat tot bouwen met GRIMM's, fantasiewerelden met Bauspiel en zelf iets maken met PIXIO: hetzelfde speelgoed kan steeds weer een begin zijn van een nieuw idee.
Auteur: Iris Bambacht
Iris Bambacht is, samen met René, eigenaar van Studio Bambacht. Ze is speelgoedexpert en specialist in de ontwikkeling van kinderen van 0 tot 6 jaar. Zo weet ze precies welk speelgoed leuk is in welke leeftijdsfase, hoe je kinderen aan het spelen krijgt en welke slaapzak veilig is voor jouw baby. Iris helpt (aanstaande) ouders graag met praktische producttips en originele speelideeën. Dat doet ze via blogs op deze site, op Instagram en in andere media. Als ze niet aan de webshop werkt, kruipt ze graag achter de naai- of borduurmachine. Bijvoorbeeld om kraamcadeaus met naam te maken.
