Wat is duurzaam speelgoed? Onze handige checklist

Voor ‘duurzaam speelgoed’ bestaan meerdere definities. Voor de één betekent dit dat speelgoed van natuurlijke materialen is gemaakt. Een ander vindt het vooral belangrijk dat speelgoed in Europa wordt geproduceerd, terwijl weer iemand anders kijkt naar gerecyclede materialen of een lange levensduur.

Voor ons is duurzaam speelgoed vooral veilig en kwalitatief speelgoed dat bewust is geproduceerd, lang meegaat en dat zo veel speelwaarde heeft dat je kind er niet na een paar maanden op uitgekeken is.

Iris Bambacht

Wat ons betreft is er dan ook niet één eigenschap die bepaalt of speelgoed duurzaam is. Bij Studio Bambacht kijken we naar het totaalplaatje:

• Is het speelgoed gemaakt van duurzame en/of natuurlijke materialen? Denk aan hout, natuurrubber of gerecycled kunststof.
• Is het speelgoed relatief dicht bij huis (bijvoorbeeld in Europa) geproduceerd?
• Is het speelgoed van goede kwaliteit? 
• Kan een kind het speelgoed op verschillende manieren gebruiken of combineren? Oftewel: is het open einde speelgoed?
• Hoelang gaat het speelgoed mee?
• Hoelang blijft het speelgoed leuk voor een kind? Is je kind er na 3 weken al op uitgekeken of pas na 7 jaar?

Een product hoeft voor ons niet op ieder punt een tien met een griffel te scoren. Wel vinden we dat het minimaal 2 of 3 van deze punten moet aftikken om duurzaam speelgoed te zijn.

Lees ook: Houten speelgoed kopen: waar moet je op letten?

voorbeeld van een natuurlijke, hernieuwbare grondstof, mits het uit verantwoord beheerde bossen komt. Dat herken je aan het FSC-keurmerk op hout. Al het duurzame houten speelgoed dat wij verkopen, beschikt over dit keurmerk.

Maar houten speelgoed is niet automatisch verantwoord en kunststof speelgoed is niet automatisch niet-duurzaam. Ook kunststof kan een bewuste keuze zijn. Denk aan gerecycled kunststof of kwalitatief ABS-kunststof. Speelgoed dat daarvan gemaakt is, gaat alsnog ontzettend lang mee. Kijk maar naar magnetische tegels van mooie merken als CONNETIX. Die bieden jarenlang speelplezier en zijn eindeloos te combineren.

Een speelgoeditem dat na 3 maanden kapotgaat, kan nog zo'n mooi duurzaam verhaal op de verpakking hebben staan – echt duurzaam vinden wij dat niet. Daarom letten we bij Studio Bambacht ook op de kwaliteit. Kan het materiaal tegen een stootje? Blijft het mooi bij intensief gebruik? Kunnen meerdere kinderen ermee spelen? Is het eventueel goed tweedehands door te verkopen?

Voorbeelden van kwaliteitsmerken zijn GRIMM’s en Bauspiel (ja, die van de mooie oerdegelijke blokken!). Hun blokken en andere speelgoeditems gaan jarenlang mee en beide merken staan bekend om hun uitstekende kwaliteit. Zulke blokken kun je na jaren intensief spelen vaak nog doorgeven aan een broertje of zusje of bewaren voor een volgende generatie.

Ook een belangrijke vraag als het om milieuvriendelijk speelgoed gaat: groeit het speelgoed mee met je kind? Een product kan fysiek 10 jaar meegaan. Maar als je kind er na zijn tweede verjaardag op uitgekeken is, is de praktische levensduur alsnog beperkt. Daarom zijn wij zo enthousiast over open einde speelgoed.

Bij dit speelgoed staat niet vast wat je kind ermee doet. Daardoor verandert het spel terwijl je kind zich ontwikkelt. Een baby ontdekt een houten blok bijvoorbeeld door het vast te pakken en eraan te voelen. Een dreumes stapelt 2 blokken op elkaar. Een peuter bouwt er een toren mee. En een kleuter realiseert met de blokken complete fantasiewerelden.

Ook belangrijk: hoe makkelijker je speelgoed kunt combineren, hoe vaker en langer je kind er meestal mee speelt. Een basispoppenhuis waar allerlei poppetjes in passen, blijft langer interessant dan een thematisch poppenhuis waarin alleen specifieke figuurtjes passen. En een eenvoudige houten blokkenset kun je combineren met dieren, poppetjes, speelzijde, magnetische tegels en loose parts. Veel speelplezier gegarandeerd!

Duurzaam speelgoed is van zichzelf ook veilig. Sowieso is veilig speelgoed wat ons betreft the bare minimum als het gaat om speelgoed dat we verkopen. Je wilt natuurlijk niet dat je kind in aanraking komt met giftige of gevaarlijke stoffen. Daarom verkopen we alleen speelgoed dat voldoet aan de Europese veiligheidseisen en dat vrij is van bijvoorbeeld BPA en ftalaten. We letten onder andere op veilige verf en lak, en op eventuele ongewenste stoffen. Zo is veel van ons houten speelgoed geverfd met verf op waterbasis.

Wil je hier meer over weten? Lees dan onze uitgebreide checklist voor duurzaam houten speelgoed. Daar leggen we onder andere uit wat keurmerken als FSC, CE en GS betekenen.

Ook de herkomst van het speelgoed telt mee. We kiezen waar het kan voor speelgoed dat in Europa wordt geproduceerd. Een kortere reis naar Nederland bekent tenslotte minder CO2-uitstoot en dus minder milieu-impact.

Maar opnieuw geldt: dit is niet ons enige criterium. Sommige kwalitatieve producten worden buiten Europa gemaakt. Dan kijken we onder andere naar de productiewijze, gebruikte materialen, kwaliteitscontrole, levensduur en veiligheid. Een product dat met veel zorg buiten Europa wordt gemaakt en 8 jaar meegaat, kan alsnog een bewustere aankoop zijn dan speelgoed dat in Nederland is gemaakt maar na een halfjaar "op" is. 

Begint het je te duizelen in een overweldigende speelgoedwinkel of zit je online met 12 tabbladen open omdat je er maar niet uitkomt qua speelgoedkeuze? Stel jezelf dan een paar simpele vragen om voor milieuvriendelijk speelgoed te kiezen:

• Waar is het speelgoed van gemaakt? Kijk bij hout bijvoorbeeld naar verantwoord geproduceerd hout en bij kunststof naar stevige of gerecyclede materialen.
• Waar komt het vandaan? Productie binnen Europa is een pluspunt, maar kijk altijd naar het volledige verhaal.
• Is het veilig? Controleer keurmerken, leeftijdsaanduidingen en informatie over verf, lak en andere gebruikte materialen.
• Hoelang kan mijn kind hiermee spelen? Kies bij voorkeur speelgoed dat meerdere ontwikkelingsfases meegaat.
• Op hoeveel manieren kun je ermee spelen? Hoe veelzijdiger het speelgoed, hoe groter de kans is dat het lang interessant blijft.
• Kan ik het speelgoed combineren met wat we al hebben? Een uitbreiding op een bestaande speelcollectie is vaak slimmer dan een losstaand product kopen.
• Is de kwaliteit goed genoeg om het door te geven of te verkopen? Dan krijgt speelgoed een tweede, derde of zelfs vierde leven.

Daarbij hoeft trouwens niet álles open einde speelgoed te zijn. Ook suggestief speelgoed met een specifiek doel kan waardevol en duurzaam zijn. Houten rijgkralen hebben bijvoorbeeld een duidelijke en belangrijke functie: de hand-oogcoördinatie trainen. Als je kind die vaardigheid eenmaal doorheeft, kun je de rijgkralen nog gebruiken als loose parts in allerlei spellen.

Meer tips nodig? Bekijk onze uitgebreide uitleg over houten speelgoed schoonmaken.

Zie deze leeftijden vooral als richtlijn. Ieder kind ontwikkelt zich op een eigen tempo. Kijk dus vooral naar waar jouw kind op dit moment enthousiast van wordt.

Verder lezen? Bekijk onze pagina’s over open ended speelgoed per leeftijd, GRIMM’s-speelgoed per leeftijd en houten speelgoed per leeftijd voor meer inspiratie.